THIDEE.NL

Opvallende, leerzame en inspirerende onderwerpen uit onze wereld

blauwwater

THIDEE.EU over vrede

 

Vrede is het ontbreken van oorlog, een status waarvan je zou verwachten dat iedereen dat wil, maar toch ontstaan en bestaan er conflicten, hoe kan dat dan?

Kennelijk zijn er voor mensen, groepen en landen dus redenen om de status van vrede te doorbreken of het ontbreken van vrede in stand te houden. Om vrede te bereiken of te behouden moeten we dus begrijpen wat voor deze strijders of potentiële strijders belangrijker is dan vrede.


 

Waarom strijden mensen?

Vrijwel ieder mens houdt van vrede, maar ieder mens heeft ook behoeften, zoals een dak boven zijn hoofd, warmte, voedsel, zeflontplooing, vrijheid, mobiliteit enz. Als bepaalde behoeften bedreigd worden of als er een behoefte is aan meer, kunnen mensen zich gaan inzetten deze behoefte te bevredigen. Indien zij hierbij de behoeften van andere mensen bedreigen ontstaan er conflicten die kunnen escaleren tot gewapende conflicten en zelfs oorlogen.

Onderdrukking:

Onderdrukking door een overheid, door een minderheid of door een andere macht kan leiden tot een opstand en uiteindelijk een oorlog. Deze opstandelingen hebben vrijwel altijd het gevoel dat zij een rechtvaardige strijd voeren, terwijl de machtshebbers het recht van de opstandelingen meestal niet zien en hen beschouwen als terroristen. Beide partijen zijn dus overtuigd dat zij vechten voor de goede zaak.

Economisch voordeel:

Economisch voordeel kan zijn het vergroten van je land of invloedsfeer, toegang tot bepaalde grondstoffen, het goedkoper kunnen produceren van grondstoffen, het verhandelen van verboden goederen, het uitschakelen van concurentie, enz. In dit geval is de kans groot dat deze partij de agressor is. De mensen die voor je strijden moeten dan dus voor geld gekocht worden, of je moet het doel camoufleren en mensen met valse argumenten voor je winnen. In het laatste geval heb je dus weer te maken met strijdende partijen die overtuigd zijn dat ze vechten voor de goede zaak.

Etnische conflicten:

Etnische conflicten zijn vaak een gevolg van een jarenlang gevoel van onderdrukking. Een bepaalde bevolkinsgroep voelt zich achtergesteld bij het vinden van banen, belangrijke posities, rechten en soms zelfs vrijheid.

Religieuze conflicten:

Bij religieuze conflicten speelt religie een rol. Het hogere doel; het volgen van de opdracht van een hogere macht of juist het verdedigen van de eigen opvattingen tegen aanvallen van andersdenkenden is het argument van het conflict. Maar in bepaalde of zelfs veel gevallen is er een achterliggende reden en wordt de religie gebruikt om de strijders te motiveren. De strijd hoeft overigens niet alleen tussen de grote religies te zijn: Christenen tegen Moslims, Hindoeïsme tegen Islam enz. Maar het kan ook tussen de verschillende stromingen binnen een grote religie zijn; Denk aan de strijd tussen de Protestanten en Katholieken in Noord Ierland of de huidige strijd van IS tegen allerlei gematigde Moslim groeperingen.

Conflicten door conflicten:

Conflicten hebben de neiging zichzelf in stand te houden en zelfs te verhevigen. Nadat strijders in een gevecht wat vrienden zijn verloren, raakt de aanleiding van het conflict op de achtergrond en vecht men uit wraakgevoelens tegen de tegenpartij. De strijders daar maken hetzelfde mee en vrij snel gaat het gevecht alleen nog maar om "hen" tegen "ons", waarbij het doel is om zoveel mogelijk mensen van de andere partij de doden.

Vechten door dwang:

Bij veel conflicten wordt er niet meer uit vrije wil gevochten, maar wordt men gedwongen door de situatie. De kindsoldaten zijn hier een goed voorbeeld van; bij een overval van een dorp worden enkele kinderen geselecteerd. Vervolgens worden deze gedwongen dorpsgenoten, vrienden, familie of ouders te doden. Hierna zitten ze in de val, want als ze proberen te vluchten worden ze doodgeschoten en als het ze toch lukt om te vluchten kunnen ze nergens terecht omdat ze zelf tot moordenaars zijn gemaakt.


 

Motiveren van Strijders:

Om een strijd te voeren heb je gemotiveerde strijders nodig. Het is daarom van belang dat leiders die een strijd willen voeren het hogere doel vinden en promoten. Dit promoten is makkelijker naarmate het welzijnsniveau, het opleidingsniveau en de leeftijd van de doelgroep lager is. Laagopgeleide jongeren in een arm land zijn dan ook waarschijnlijk de meest ideale doelgroep.  In bepaalde landen wordt het hogere doel met de paplepel ingegeven hoef je alleen te wachten tot de kinderen voldoende oud zijn om de wapens op te pakken. Goed opgeleide volwassenen in een westers land zijn waarschijnlijk de slechtste doelgroep om te motiveren ten strijde te trekken, maar het is wel mogelijk.


 

Vrede breder bekeken

Vrede is het ontbreken van oorlog; dat is de meest simpele omschrijving. Maar je kan het ook breder te trekken. Als je als slaaf moet werken in steenmijnen, als je als sexslavin wordt verhandeld, leef je dan in vrede? Als je als vrouw niet veilig over straat kan lopen omdat mannen je als legitiem jachtprooi zien, leef je dan in vrede? De Nobelprijs voor de Vrede is in 2014 uitgereikt aan Kailesh Satyarthi en Mahlala. Ze kregen deze prijs voor hun strijd voor de rechten van kinderen en vrijheid. Het is een strijd die ingaat tegen de bestaande cultuur van onderdrukking. Een cultuur die door de legitieme machtshebbers niet serieus werd bestreden. Het Nobelprijs comité en de wereldwijde (westerse) opinie ziet vrede dus ook als een situatie waarin ieder mens de mogelijkheid een beroep kan doen op zijn rechten, zoals die zijn omschreven in Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM).


 

Houdt Nederland zich aan de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens?

Als we eerlijk zijn, kunnen we de vraag stellen of er wel een land is dat zich hier helemaal aan houdt. Op dit moment, November 2015, is er in Nederland een stevige discussie over vluchtelingen en wordt er door de politicus Geert Wilders openlijk afbreuk gedaan aan deze rechten. Hij speelt hierbij in op de angst van de mensen, angst dat onze vrijheid, veiligheid en Nederlandse cultuur bedreigd wordt door mensen met een andere cultuur. Er zijn er veel aanhangers die dit volgen en geen vluchtelingen meer willen toelaten, maar in punt 14 staat:

Artikel 14

  1. Een ieder heeft het recht om in andere landen asiel te zoeken en te genieten tegen vervolging.
  2. Op dit recht kan geen beroep worden gedaan ingeval van strafvervolgingen wegens misdrijven van niet-politieke aard of handelingen in strijd met de doeleinden en beginselen van de Verenigde Naties.

Geert Wilders heeft een redelijk grote aanhang, stel dat deze aanhang zou groeien dan kan er dus een regering komen die deze Universele rechten van de mens niet ondersteund. Hieruit volgt dat een democratie dus niet per definitie een garantie is voor de rechten van de mens, een rechtvaardige samenleving of het nastreven van vrede.


 

Vrede boven democratie

In November 2015 zijn verkiezingen gehouden in Turkije. Opvallend is dat de opositie voorafgaand door de regering beperkt werden in hun mogelijkheden om campagne te voeren. Dit heeft niet geleid tot veel protesten. Kennelijk waren de Turken na een tijd van aanslagen en geweld bereid een beetje democratie in te leveren voor interne vrede.

Maar Turkije is geen uitzondering, binnen elke democratie wordt door de overheid met behulp van gekleurde of onjuiste informatie en het controleren van hun burgers, wel wat gesjoemeld met de privacy en keuzevrijheid en daarmee de democratie. Als dit te opvallend wordt komt het volk in opstand.

De VS heeft met de angst voor de terroristische dreiging ook heel wat maatregelen genomen die de rechten van hun inwoners hebben beperkt.

De mate waarin we onze vrijheid laten beperken hangt dus kennelijk af van de mate van bedreiging van onze vrede.

 

Hoe behoud je vrede?

Uit het voorgaande komt naar voren dat vrede complexer is dan het lijkt. Je moet er goed naar kijken en er kritisch en objectief over nadenken. Bovendien moet het ondersteund worden door een bevolking. Op basis van het voorgaande blijkt dat het bevorderen van opleidingen en het verhogen van de levensstandaard over de hele wereld de beste methode is om vrede te bevorderen. Ook de integratie van alle bevolkingsgroepen met respect voor elkaars cultuur en vrijheden is van belang. Dit geldt dus voor alle inwoners; Christenen voor Moslims en Moslims voor Christenen en niet gelovigen.  Iedereen moet respect hebben voor de vrijheid en rechten van mannen, vrouwen, kinderen, homo's, transgenders, mensen van een ander ras enz. Omdat dit respect niet van nature in elk mens zit en ook niet automatisch door ouders in de opvoeding wordt meegenomen, ligt hier een taak voor de overheid. Deze normen en waarden zullen vanaf de 1e groep van de basisschool tot de laatste klas van het middelbaar onderwijs moeten worden geleerd en gepromoot.

We weten dat deze rechten in strijd zijn met de culturele opvattingen van bepaalde religieuze stromingen, waardoor het soms lastig is om bepaalde onderwerpen in een klas te bespreekbaar te maken. Er zijn voldoende docenten die om die reden capituleren en de discussie vermijden. Dat is juist de reden waarom deze onderwerpen als verplichte lesstof vanaf groep 1 moet worden opgenomen.  Het doel hoeft niet te zijn om kinderen een visie op te leggen, maar om ze te leren over verschillen te praten en begrip en respect te kweken voor andere denkbeelden.


 

Hoe bereik je vrede?

Maar als er al een conflict is, zal je per situatie creatief moeten zoeken naar oplossingen. In dit hoofdstuk willen we nog enkele creatieve voorbeelden aanhalen over het bereiken van vrede.

Luister naar het verhaal van Jody Williams, winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede in 1997, over acties om vrede te bevorderen.

 

Een ander TED verhaal gaat over de Farc, waar op een hele bijzondere manier geprobeerd werd de opstandelingen te bereiken. Kern is dat geprobeerd werd om hen in de eerste plaats als mensen te zien en hen niet als vijanden maar als mensen te benaderen.


 

Veiligheidsraad

De VN Veiligheidsraad heeft als primaire verantwoordelijkheid de handhaving van de internationale vrede en veiligheid.

Probleem opgelost zou je denken, maar helaas mist de Veiligheidsraad vaak de eensgezindheid om beslissingen te nemen en het opleggen van sancties hebben vaak maar beperkt effect op het het gedrag van een agressor en/of benadeelt het de situatie van de burgers. Bij het inzetten van militairen is de raad afhankelijk van de medewerking van individuele landen die hier in eigen land vaak onvoldoende draagvlak voor vinden. In Nederland herinneren we ons nog wel de discussies rond onze acties in Afghanistan, terwijl daar "goed en kwaad" vrij duidelijk leken. Daarnaast is het vooral bij interne conflicten heel lastig om strijdende partijen uit elkaar te houden en te motiveren tot gesprek. 

Als voorbeeld kan genoemd worden de vele resoluties tegen Israël die vaak om politieke redenen niet echt duidelijk zijn en ook door Israël worden genegeerd.

Daar staat tegenover dat de situatie zonder de veiligheidsraad mogelijk nog veel slechter was geweest.

Door conflicterende belangen van de deelnemende staten mist de veiligheidsraad de echte kracht om snel verbeteringen te realiseren. Beïnvloeding van de publieke opinie kan staten meer op één lijn brengen en daarmee de VN meer kracht geven.

 

NGO's voor Vrede (en meer)

Er zijn allerlei Non Governemental Organisaties die zich met vrede bezig houden, zoals:

  • Pax voor Vrede PAX werkt in opdracht van Pax Christi en IKV aan vredesprogramma's vanuit één organisatie met één Raad van Toezicht en één directie. PAX opereert onafhankelijk van politieke belangen en wordt gesteund door een brede groep betrokken burgers, maatschappelijke organisaties en is verbonden met zes kerkgenootschappen, waaronder de Rooms-Katholieke Kerk en de Protestantse Kerk in Nederland. PAX brengt mensen bij elkaar die de moed hebben om voor vrede te gaan. Ze werken samen met mensen in conflictgebieden, zoeken politici op en slaan de handen ineen met betrokken burgers. PAX roept betrokken burgers op om mee te doen. Van het plaatsen van een simpele oproep op Facebook tot het opstarten van een Ambassade van Vrede. Ze zijn ervan overtuigd dat al die beetjes durf onvermijdelijk optellen tot vrede.
  • One World Een magazine over mondiaal denken.OneWorld brengt de rest van de wereld dichterbij. Op OneWorld.nl en in OneWorld Magazine zie je dat ons leven verbonden is met dat van mensen wereldwijd. En andersom, hoe dat wat daar gebeurt, ons hier raakt. Hoe zit die wederzijdse beïnvloeding in elkaar? Hoe kunnen we deze processen positief beïnvloeden? Wat kunnen we zelf doen.
  • Amnesty International is een onafhankelijke wereldwijde beweging van zeven miljoen mensen in meer dan 150 landen, die zich inzet voor slachtoffers van schendingen van mensenrechten. Hiervan steunen twee miljoen mensen Amnesty financieel als lid, donateur of  vaste begunstiger. Amnesty Nederland is met 255.000 leden één van de grootste afdelingen.

 

Met dank aan

Dit artikel is tot stand gekomen met informatie van onderstaande bronnen: